Bazı yapılar çok güzel niyetlerle kurulur. İnsanların yalnız kalmaması için. Sesini çıkaramayanın sesi olmak için. Güç karşısında bireyin haklarını koruyabilmek için. Bir denge oluşturmak, bir dayanışma alanı yaratmak için…
İdeal olan budur.
Fakat zaman geçtikçe her yapı küçük bir sınavdan geçer: Kuruluş amacını mı koruyacaktır, yoksa kendi varlığını mı?
Aslında bunu anlamanın oldukça basit bir yolu vardır: Eleştiriye verdiği tepkiye bakmak.
Çünkü bir yapı gerçekten temsil ettiğine inanıyorsa, eleştiriyi tehdit olarak değil, pusula olarak görür. Memnuniyetsizlik duyulduğunda önce savunmaya geçmez; dönüp kendine bakmayı dener. “Burada gözden kaçırdığımız bir şey olabilir mi?” sorusunu sorabilir.
Ne var ki bazen işler böyle ilerlemez.
Aidiyetin yerini sadakat beklentisi alır. Soru sormak huzursuzluk yaratmak gibi görülür. Eleştiri, gelişim fırsatı olmaktan çıkar; kişisel bir saldırı gibi algılanır. Ve en ilginci de şu olur: Bir kurumun kuruluş amacı bireyi güçlendirmekken, birey kendini açıklama yapmak zorunda hisseder.
Oysa güçlü yapılar, içlerinden yükselen farklı seslerden korkmaz.
Çünkü bilirler ki aynı düşünmek zorunda olmamak, karşı tarafta kötü niyet olduğu anlamına gelmez. İnsanlar bazen ayrılır, bazen uzaklaşır, bazen farklı bir yerde durmak ister. Bu, ihanetten çok bir tercihtir. Ve tercihler, demokratik yapıların en doğal sonucudur.
Bu yüzden;
Bir yapının ne söylediğinden çok, kendisine yöneltilen eleştiri karşısında nasıl davrandığı onun gerçek karakterini gösterir.
Çünkü herkes destek gördüğünde kapsayıcı olabilir. Zor olan, farklı düşüneni de aynı olgunlukla dinleyebilmektir.
Bugün birçok kurumun yeniden sorması gereken soru belki de şudur:
Biz gerçekten temsil mi ediyoruz, yoksa bize katılanların bizi sorgulamadan bağlı kalmasını mı bekliyoruz?
Aradaki fark küçük görünür.
Ama bir yapının geleceğini belirleyen şey çoğu zaman tam da bu farktır.
