Belleğin Yetimliği ÜzerineOn gün önce buradan ayrılırken(izin almışken) bir kayadan söz etmiştim. Sisifos'un kayasından, bürokrasinin kayasından, insanın her sabah yeniden omzuna aldığı o yükten. İroniyle anlatmıştım, çünkü ironi bazen taşınabilir tek şeydir.Bu kez elimde ironi yok. Bu kez anlatacağım bir olay bile değil aslında. Bir olayın bende bıraktığı düşünme biçimi.Kimlik, yaşanan olayların toplamından değil, insanın kendisi hakkında kurduğu anlatıdan oluşur; psikolog Dan McAdams böyle söyler, "narrative identity" kavramıyla. Ricoeur bunu bir adım öteye taşır: insan, anlattığı hikâye kad...

GirişTemmuz ayı ortalarına geldiğimizde yine 15 Temmuz 2016 menfur darbe girişimi yıldönümü dolayısıyla çeşitli açıklamalar yapıldı. Bunların arasında yine demokrasiye ve özellikle başkanlık demokrasisine atıfla 15 Temmuz 2016 olaylarının bir demokrasi savunusunu tetiklediği de iktidar sözcüleri tarafından vurgulandı. Belki de iyiniyetle bir başkanlık demokrasisi ürettiklerini zannederek neo-patrimonyal sultanizm rejimi ihdas edildi. Ancak, 16 Nisan 2017 halk oylamasıyla kabul edilen anayasa değişikliği sonrası ortaya çıkan rejim demokratik bir başkanlık uygulamasıyla uzaktan yakından ilişkili...

Geçen yazımda, ABD’nin her alanda dünya hakimiyetini simgeleyen Amerikan Barışı’nın (Pax Americana) en önemli askeri ayağı olan NATO’nun Ankara Zirvesi vesilesiyle dünyada ve Türkiye’de Amerikancılığı ele almıştım. Göreve başladığından bu yana olduğu gibi, Ankara Zirvesi’nde de NATO’nun ABD’nin emrinde olduğunu ima eden 47. Başkan Donald Trump, Netanyahu’nun arzusuyla hala sürdürdüğü haksız İran savaşında üslerini Amerikan uçaklarına kullandırmayı reddettiği için İspanya’yı ve sosyalist Başbakan’ı Sánchez’i hedef alıyor. Dilinin kemiği olmayan, bilgi edinmeden hırsla konuşan ABD’nin patavatsız...

"Eski Türkiye" söylemi bugün iktidarın dilinde, daha çok muhalefetin siyasal konumunu tanımlamak için kullanılan bir kavrama dönüştü. Oysa bu söylemin çağdaşlık ya da yenilikle doğrudan bir ilgisi olduğu söylenemez. Cumhuriyet'in kuruluşuyla başlayan döneme gönderme yapılırken, aslında Demokrat Parti yıllarında siyasete giren "devri sabık" anlayışı yeniden hatırlatılıyor.Ne var ki bugün "eski" olarak nitelendirilebilecek uygulamaların önemli bir bölümünün bizzat mevcut iktidar tarafından hayata geçirildiği de yadsınamaz. Güncel siyasi tartışmaların ötesine bakıldığında, Türkiye'nin artık eski...

Churchill’e atfedilen “20’sinde sosyalist olmayanın kalbi, 40’ında hâlâ sosyalist olanın aklı yoktur” sözü, ne kadar kötümser görünse de, dünyanın halini tasvir etmede oldukça başarılıdır.Sosyalizm ruha ve iyi duygulara hitap eder; eşitlik, adalet ve dayanışma gibi evrensel özlemleri harekete geçirir. Ancak bir yönüyle de akılcılık ondan uzak durmayı zorunlu kılar. Reel sosyalizm adına yapılan uygulamalar, bu kötümser tezi maalesef güçlü şekilde destekler. Özgürlükçü olma iddiasıyla yola çıkan bir ideoloji, tarihte az rastlanır bir despotizmle sonuçlanmıştır. Acı, kan, gözyaşı ve insan onuruna...

Bize gerçekten en çok acı veren şey, uğradığımız haksızlık mı, yoksa o haksızlığın hiçbir karşılığı olmayabileceği ihtimali mi?İnsan ruhu, adaletsizliğe sandığımızdan çok daha az dayanabiliyor. Çünkü psikolojik olarak en temel ihtiyaçlarımızdan biri, dünyanın öngörülebilir ve güvenli bir yer olduğuna inanmak. Eğer iyi insanlar durmadan inciniyor, kötü insanlar ise hiçbir bedel ödemeden yollarına devam ediyorsa, yalnızca adalet duygumuz sarsılmıyor; hayatla kurduğumuz güven ilişkisi de çatlamaya başlıyor.Sosyal psikolog Melvin Lerner’in ortaya attığı “Just World Hypothesis”, yani Adil Dünya İna...

Şu güne kadar terfi etmediysem bu pislik yüzündendir. Çöp konteyneri civarında belki de günde bir saat gelişine insanlarla haha hihi yapan, leş gibi sigara içen birine ne kadar saygı duyulabilir ki? Ayrıca istersen gırtlağına fesleğen saksısı sok, o asansör mutlaka sigara kokacak. Hele içmeyen biri için lağım çukuruna düşmekten farksız… Çünkü biliyorum, seksen sekiz kere bıraktım ben de bu belayı. Her bıraktığımda doğal olarak Yeşilay aktivisti gibi gezdim. “Çok üzücü yaa” bakışları attım etrafa. O çöpün orada utanç içinde selam vermek zorunda kaldığım üst düzeylerime artık içmediğimi belli et...

Kabul ettiğinizde bitiyor olay, derler. Külliyen yalan. Kabul ettiğinizde başlıyor her şey.Olanı da, olmayanı da görmeyi kabul edersek başlıyoruz.Kelimenin kökeni itibarıyla “kabul”, Arapça k-b-l kökünden türemiştir ve yönelme manasına gelir. Yüzünü dönmek, onaylamak ve içine almak anlamlarına da gelir. “İstikbal” kelimesi de böyledir; yüzünü döndüğün gelecek demektir. “Kabil” ise uygun olan, olabilir olan demektir. “Makbul” da hakeza; kabul edilmiş, uygun olan manasına gelir.Benim en sevdiğim kelimelerden biri ise “kablelvuku”. “Vuku”, bildiğiniz gibi olay demektir; “kable” ise ön, ön taraf....

Bir sene sonra yeniden Lagonissi’deyim, Grand Resort Hotel’de, Economist Impact’in yıllık toplantısına katıldım.Bu senenin benim için en ilgi çekici ismi hiç şüphesiz Enrico Letta’ydı.Letta’yla birkaç ay önce Bükreş’te -gene Economist’in bir toplantısı vesilesiyle- tanışmış, birlikte bir yemek yemiştik.Letta’nın açılış günü panelini büyük merakla bekliyordum, zira karşısında bir başka çok önemli akademisyen Anne Applebaum vardı.Her ne kadar “eski İtalya Başbakanı” gibi son derece fiyakalı bir unvana sahip olsa da Enrico Letta’yı o siyasetçi çerçevesine sıkıştıramıyorum, çünkü yaptıkları, işte...