ABD ve İran arasındaki gerilimin artmasıyla birlikte, dünya enerji ticaretinin kritik noktalarından Hürmüz Boğazı'ndaki hareketlilik 21 Temmuz'da gözle görülür şekilde azaldı. Kpler verilerine göre, bu tarihte boğazdan yalnızca üç ticari gemi geçiş yaptı. Özellikle ham petrol ve LNG taşıyan dev tankerlerin geçiş yapmaması dikkat çekerken, Kızıldeniz'de de benzer bir baskı oluştu. Suudi Arabistan'dan petrol taşıyan üç tanker, güvenlik endişeleri nedeniyle rotalarını değiştirmek zorunda kaldı.
21 Temmuz Salı günü itibarıyla Hürmüz Boğazı'ndaki günlük gemi geçiş sayısı, bir önceki güne göre azalarak dörtten üçe indi. Gemi takip sistemlerinde, petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımacılığının ana unsurları olan büyük tankerlerin geçişine dair herhangi bir kayıt bulunmadı. Bu durum, enerji sevkiyatında yaşanan aksaklıkların yalnızca Hürmüz Boğazı ile sınırlı kalmadığını, Kızıldeniz'deki kritik deniz koridorlarının da aynı anda baskı altına girdiğini gösteriyor.
Kpler'ın verilerine göre, gün içinde boğazdan geçen gemilerden biri olan Kaiser adlı genel kargo gemisi yüklü olarak çıkış yaparken, H7 Smb8 isimli kuru yük gemisi boş olarak Basra Körfezi'ne giriş yaptı. Hsin Ocean adlı gemi ise rafine palm oleini yüküyle boğaza giriş yaptı. Bu üç geçişte de ham petrol veya LNG taşıyan büyük enerji tankerlerinin yer almaması dikkat çekti.
Gemi takip sistemlerinde, büyük ham petrol tankerleri ile LNG tankerlerinin geçişine dair herhangi bir kayıt tespit edilemedi. Ancak, transponderlerin kapatılması gibi nedenlerle bazı gemi hareketlerinin sistemler tarafından izlenememe ihtimali de bulunuyor. Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerinin petrol ve doğal gaz ihracatı için hayati bir öneme sahip. Geçiş sayısındaki düşüş, üretim tesisleri çalışır durumda olsa bile yüklerin alıcılara ulaştırılmasında ciddi zorluklar yaşanabileceğine işaret ediyor.
Enerji sevkiyatındaki aksaklıklar Kızıldeniz'e de sıçradı. Suudi Arabistan'dan Çin ve Hindistan'a petrol taşıyan Xin Long Yang, Rodos ve Amazon isimli üç tanker, Babülmendep Boğazı'na doğru ilerlerken rotalarını değiştirdi. Yemen kıyılarından geçmek yerine Süveyş Kanalı'na yönelen bu gemilerden Xin Long Yang yaklaşık 2 milyon varil, Rodos ise 700 bin varil petrol taşıyordu. Amazon da Hindistan'a sevkiyat için aldığı Suudi petrolüyle birlikte rotasını değiştiren gemiler arasındaydı. Husilerin, Suudi limanlarında işlem yapan gemilere yönelik tehditleri, bölgedeki savaş riskini ve sigorta maliyetlerini artırdı.
Babülmendep yerine Süveyş Kanalı'nı tercih eden tankerlerin Asya'ya teslimat süreleri haftalarca uzayabilir. Ayrıca, tam yüklü büyük tankerlerin Süveyş Kanalı'ndan geçişi sırasında yüklerinin bir kısmını SUMED boru hattına aktarmaları gerekebilir.
ABD ordusu, İran'a yönelik hava saldırılarının 11. gecede de sürdüğünü bildirdi. Yaklaşık 75 dakika süren operasyonlarda ABD Merkez Komutanlığı, askeri operasyon merkezleri, deniz kapasitesi, uçak hangarları, insansız hava aracı depoları ve lojistik altyapıyı hedef aldıklarını duyurdu. Washington yönetimi, İran'ın son üç ayda Hürmüz Boğazı'ndan geçen 30'dan fazla ticari gemiye saldırdığını iddia ederken, İran da ABD'nin bölgedeki askeri noktalarına yönelik saldırılarını sürdürdü. Bu çatışmaların deniz taşımacılığına yansıması, ticari gemilerin rota ve sigorta kararlarını doğrudan etkilemeye devam ediyor.
Diplomatik kanallar ise açık tutulmaya çalışılıyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington'ın çatışmayı sonlandıracak müzakerelere açık olduğunu belirtti ancak İran'ın görüşmeler konusunda yeterince ciddi olmadığını savundu. Arabulucuların taraflara 10 günlük bir ateşkes önerisi sunduğu bilgisi paylaşılırken, İran İçişleri Bakanı İskender Momeni'nin Pakistan ziyaretinde arabuluculuk çabalarının sürdürülmesi talebi de dikkat çekti. Diplomatik temaslara rağmen sahadaki saldırıların devam etmesi, piyasanın somut bir anlaşma sağlanana kadar güvenlik riskini fiyatlamayı sürdüreceğini gösteriyor.
Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı, Salı günü yüzde 2'lik bir artışla 91,01 dolara yükseldi. ABD tipi ham petrol de yüzde 2'lik yükselişle 84,91 dolardan işlem gördü. Brent petrol, 10 Haziran'dan bu yana en yüksek kapanışını yaparken, ABD tipi ham petrol de 11 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Fiyatlardaki bu artışın temelinde, mevcut arz kaybı beklentisinin yanı sıra, sevkiyat koşullarındaki olumsuzluğun hafta boyunca devam edebileceği öngörüsü yatıyor. Suudi petrolünün Asya'ya ulaşmasındaki gecikmelerin navlun ve sigorta maliyetlerini daha da artırması bekleniyor.
